amerigo
boeken over kunst & cultuur en reis boeken

Jeroen Bosch - Hieronymus Bosch - Jheronimus Bosch

Bosch, alle schilderijen
Walter Bosing
Taschen Verlag, 2001
tekst Thames & Hudson, Londen, 1973
96 blz, 9783822808641
Hiëronymus Bosch
circa 1450-1516
tussen hemel en hel

beeld omslag : Het Laatste Oordeel [Wereldgericht], middenpaneel van een drieluik, Wenen.

inhoud : inleiding - leven en milieu - achtergrond van zijn kunst en vroege bijbelse taferelen - spiegel der mensheid - het laatste oordeel - triomf van de zonde - de pelgrimstocht van het leven - de navolging van Christus - triomf der heiligen



Jheronimus Bosch

Bijdragen, bij gelegenheid van de herdenkingstentoonstelling te 's-Hertogenbosch 1967, 80 blz, illustraties in zwart-wit

05. Jheronumus Bosch. Bijdrage tot de historische en ikonografische studie van zijn werk - prof. dr. J.K. Steppe

42. 's-Hertogenbosch ten tijde van Jheronimus Bosch - dr. L. Pirenne

48. Jeronimus van Aken alias Bosch en de Onze Lieve Vrouwe-Broederschap - drs. P. Gerlach O.F.M. Cap.

61. Jeroen Bosch en de Nederlandse taal - prof. dr. D. Bax

72. Over de techniek van Jeroen Bosch - prof. dr. R. van Schoute

Hommage aan JEROEN BOSCH 1967, echte foto = 29631, 1067



De vergeten beeldentaal van Jheronimus Bosch
De symboliek van de Hooiwagentriptiek en de Rotterdamse Marskramertondo verklaard vanuit Middelnederlandse teksten
Eric de Bruyn, proefschrift, kunst, literatuur, geschiedenis, paperback, 550 blz, isbn 9070706342, 9789070706340

Opmerkelijk proefschrift over de Middelnederlandse symbolentaal. Twee werken van Jheronimus Bosch, waaronder het pronkstuk van de grote Bosch-tentoonstelling in Rotterdam, vormen het uitgangspunt voor een verkenningstocht door de middeleeuwse beeldende kunst en een schat aan (relatief onbekende) Middelnederlandse teksten, met name rederijkersspelen komen aan de orde.

Eric de Bruyn gaat van alle voorwerpen, planten, dieren en personen op de twee schilderijen na wat hun symbolische betekenis is in de laat-middeleeuwse beelding en literatuur. Op grond daarvan komt hij tot vernieuwende inzichten en lukt het hem voor het eerst een sluitende totaalinterpretatie van de beide werken te geven.

Voor De Bruyn is Bosch geen ketter en ook geen pessimistische misantroop, maar een gelovig schilder die op allegorische wijze aan de toeschouwer laat zien dat het met zondaars weliswaar slecht afloopt, maar dat er redding mogelijk is, als zij op tijd 'omzien', afscheid nemen van hun zondige leven en de duivel, die helse hond, weerstaan. Het proefschrift, waar De Bruyn vorig jaar op promoveerde aan de KU Brussel, is in wetenschappelijke kringen zeer goed ontvangen en is van belang voor de gehele mediëvistiek, alleen al vanwege de nieuwe inzichten over de betekenis van de Marskramerfiguur in de laat-middeleeuwse literatuur en beeldende kunst.


Het boek is uitgegeven in twee edities. Een integrale proefschriftuitgave en een ingekorte leeseditie.

integraal proefschrift
In de integrale proefschriftuitgave worden de Hooiwagentriptiek en De Marskramertondo in full colour afgebeeld op de binnenzijden van de uitklapbare omslag en achterflap, zodat de tekst goed te volgen is. Van de andere werken die in het boek aan de orde komen, worden de voornaamste afgebeeld in een klein kleurenkatern. Verder bevat het boek een uitgebreid register van alle besproken allegorische topoi en hun vindplaats in de Middelmederlandse literatuur. Bosch kenner dr. P. Vandenbroek schrijft een voorwoord.

leeseditie
In de leeseditie worden de schilderijen van Bosch niet op de binnenzijde van het omslag afgebeeld. In plaats daarvan worden de schilderijen één keer integraal afgebeeld, waarna er telkens detailopnamen in kleur bij de tekst staan, op dezelfde manier komen ook alle besproken schilderijen, gravures, houtsneden en miniaturen uit de tijd van Bosch in kleur bij de tekst. Achterin komt een beknopt overzicht van de verschillende symbolen die in het boek aan de orde komen en hun betekenis.
Een aantrekkelijk en toegankelijk boek voor iedereen die geïnteresseerd is in Bosch, in symboliek of in Middelnederlandse literatuur.


Eric de Bruyn, proefschrift, kunst, literatuur, geschiedenis, paperback, 550 blz, isbn 9070706342, 9789070706340
Eric de Bruyn, kunst, literatuur, geschiedenis, hardcover, 250 blz, isbn 9070706350



De wereld van Bosch
Historisch ABC, archeologie, bouwhistorie en cultuur, 's-Hertogenbosch 4
J. van Oudheusden e.a., kunst, paperback, 144 blz, 24 x 17 cm, isbn 9070706326, 9789070706326, Adr. Heinen Uitgeverij

Rijk geïllustreerd boek over de beroemde Bossche schilder en zijn stad, grotendeels gebaseerd op nieuw onderzoek, uitgevoerd door het stadsarchief van 's-Hertogenbosch.

In vijf hoofdstukken geven de historici Glaudemans, Vink, Vos en Van Oudheusden een beeld van het uiterlijk van het zestiende-eeuwse 's-Hertogenbosch, het maatschappelijk en cultureel klimaat aldaar, het leven van Bosch en de waardering voor zijn werk in de stad. De Nijmeegse hoogleraar J. Koldeweij [samensteller van de Bosch-tentoonstelling in Rotterdam] geeft in een zesde hoofdstuk een beschrijving van het werk van Bosch in relatie tot de stad.

Het boek zal zowel qua inhoud als qua illustratiemateriaal aansluiten bij de gelijknamige tentoonstelling in het Noordbrabants Museum, waar het de officiële, begeleidende publicatie bij is. Maar 'De wereld van Bosch' is veel meer dan een catalogus, het is een kijk- en leesboek dat langer mee gaat dan de tentoonstelling. Bovendien worden naast de voornaamste objecten uit de tentoonstelling uit het Noordbrabants Museum ook alle werken van Jheronimus Bosch afgebeeld.



Ketterij en esoterie in het werk van Jeroen Bosch
L. Harris, kunst & geschiedenis, hardcover, isbn 906238126X, 9789062381265, Christofoor Uitgeverij

Lynda Harris werd geboren in New York en groeide op in Florence en Genève. Ze studeerde kunstgeschiedenis aan Bryn Mawr College in Pennsylvania, Boston University en Courtauld Institute of Art te Londen. Het werk van Jeroen Bosch staat centraal in haar onderzoek en publicaties.

Een rijk geïllustreerde monografie [zowel in kleur als in zwart-wit] over de diepere esoterische, Kathaarse symboliek in het werk van Jeroen Bosch.

De surreële en bizarre beelden in het werk van Jeroen Bosch hebben menig kunsthistoricus geïntrigeerd en hebben aanleiding gegeven tot vele studies waarin een poging tot duiding werd ondernomen. Vanuit een rijke hoeveelheid fascinerend materiaal uit West-Europa, de Balkan en het Midden-Oosten onderbouwt Lynda Harris de stelling dat Bosch de bedoeling had in zijn werk een dubbele betekenis te leggen.

Uiterlijk gezien waren zijn schilderijen traditioneel genoeg om geaccepteerd te worden door zowel zijn rijke opdrachtgevers als de kerkelijke autoriteiten. Maar achter deze laag van orthodoxie portretteert hij de leerstellingen, de levenshouding en het wereldbeeld van de katharen, de middeleeuwse gnostische en dualistische ketterij.

Het katharendom werd in de dertiende eeuw bestreden en onderdrukt, en rond 1400 door de activiteiten van de inquisitie weggevaagd.

Onderzoek laat echter zien dat overblijfselen van het katharendom tot in de tijd van Jeroen Bosch [1450(?)-1516] te vinden zijn. Het is niet ondenkbaar dat Bosch contact heeft gehad met deze kathaarse cellen en dat hij zich gerealiseerd heeft dat zijn werk een monument zou kunnen zijn voor hun bedreigde geloofsovertuiging.

In een gedetailleerde analyse laat Lynda Harris voor het eerst zien wat achter de beelden van Bosch verborgen ligt.

Haar kleurrijke beschrijving van het religieuze leven aan het eind van de middeleeuwen maakt duidelijk hoe de gnostische ideeën, ondanks de vervolgingen, toch werden overgeleverd.



El Jardin de las delicias de El Bosco : copias, estudio, técnico y restauración
23 de junio - 10 de septiembre de 2000
Museo Nacional del Prado, Madrid, NIPO 183.00.002-2

Hieronymus Bosch
Juan José Zorrilla
30 pages, text in English, isbn 8480039996, 9788480039901, Aldeasa, 2000
The Devout Artist
The Last udgement
The Temptation of Saint Anthony
The Garden of Delights
The Hay Wagon
Two Worlds and Four Triptychs
Bosch The Man [A Biography]



Jheronimus
Marcel Ruijters
graphic novel, Lecturis Uitgeverij, 2015, isbn 9462261490, 9789462261495

In de strip brengt Ruijters op grootse wijze de late middeleeuwen in alle rauwheid en schoonheid tot leven. We volgen het leven van Jeroen Bosch en zien hoe zijn in onze ogen vaak bizarre werken in die boeiende tijd op hun plek vallen en deel uitmaken van de belevingswereld van Bosch.
»Graphic novels zijn meer literair dan strips en de nadruk ligt meer op de auteur dan op de stripheld. Zo is het ook in mijn werk. Als kind kreeg ik altijd de vraag of het niet moeilijk is om steeds hetzelfde figuurtje te tekenen. Voor mij was de vraag : wil ik wel steeds dezelfde figuur tekenen ?« [1]

»Ik werk voor underground tijdschriften, maar underground zou ik mijn werk niet noemen. dat suggereert dat ik me afzet, dat speelt niet. Er zit maatschappijkritiek in mijn werk, ik ben een ouderwetse, linkse jongen, maar het is gecodeerd.«

»Het is niet de hoeveelheid werk maar de veelheid aan keuzes die het creatieve proces zwaar maken. Net als in het echte leven hebben keuzes gevolgen waar je dan weer mee moet dealen. Je kunt halverwege een boek niet meer terug naar het begin.«

[1] bron : »Met beeld en tekst heb ik twee wapens in handen« - Brenda van Osch, NRC.2015.10.3&4/E18.E19 - bestel stripboek
Erwin Nas - kunst, cultuur & reizen - amerigo, 2017