amerigo
boeken over kunst & cultuur en reis boeken

Augustinus

Aurelius Augustinus - bisschop van Hippo

Augustinus [354-430] is bekend als onrustig zoeker naar waarheid, als bekeerling, als bisschop en als geleerde. Hij is minder bekend als monnik.

Toch kan men zijn persoonlijkheid slechts ten volle begrijpen wanneer men voor ogen houdt dat hij na zijn bekering niets anders wilde zijn dan »dienaar Gods«, d.w.z. monnik. Als monnik heeft hij geleefd, ook toen hij priester was en later zelfs als bisschop.

Maar er is meer. Hij heeft ook een meer dan gewone invloed uitgeoefend op het christelijke ideaal van het religieuze leven door het schrijven van de oudste kloosterregel van het Westen. Daardoor heeft hij een zeer grote betekenis gehad voor de ontwikkeling van het westerse monachisme.

bron : Regel voor de Gemeenschap - Augustinus van Hippo, inleiding blz 7, vertaling en commentar T.J. van Bavel.

Als korrels tussen kaf - Augustinus Belijdenissen - Belijdenissen - beeld

Als korrels tussen kaf
Preken over teksten uit het Marcus- en het Lucasevangelie
Sermones de scripturis 94a-116 + 367

Bijna 40 jaar lang heeft Augustinus [354-430] in het Noord-Afrikaanse Hippo Regius de geloofsgemeenschap als predikant gediend. Van heinde en verre kwamen mensen naar deze havenstad om zelf de woorden van de befaamde bisschop te beluisteren of zijn preken in opdracht van anderen op te tekenen. Zo zijn ongeveer zeshonderd preken van hem bewaard gebleven.
Voor deze bundel werden 33 preken uitgekozen van de sermones de scripturis. In deze groep preken staat de behandeling van een bijbeltekst centraal : in 4 ervan komen teksten uit het Marcusevangelie aan de orde en in de andere 29 passages uit het Lucasevangelie.
Bij elkaar vormen ze een volledige reeks met alle bewaard gebleven preken van Augustinus over Marcus- en Lucaspericopen. De meeste Latijnse teksten waren al eeuwenlang bekend maar van twee preken werden de grondteksten pas enkele jaren geleden teruggevonden. Van 23 preken verschijnt in dit boek de eerste Nederlandse vertaling.
Augustinus valt in deze preken te leren kennen als een zorgvuldig uitlegger van de Bijbel, een toegewijd pastor en een diepzinnig theoloog. Als geen ander beijverde hij zich om de rijkdom van de bijbelse passages voor allerlei mensen toegankelijk te maken : zijn preken sprankelen dan ook van levend geloof, diepe wijsheid en pastorale zorg.
Auteur, Vincent Hunink, Hans van Reisen, Aurelius Augustinus [354-430], Joke Gehlen-Springorum, Annemarie Six-Wienen.

Als korrels tussen kaf - Augustinus, hardcover, 328 blz, isbn 9055738166, 9789055738168



Augustinus Belijdenissen

Augustinus is een van de meest opmerkelijke figuren uit de christelijke oudheid. Geboren in Noord-Afrika in het jaar 354 als zoon van een heidense boer, bekeerde hij zich later tot het christelijk geloof, werd bisschop van Hippo, en groeide uit tot een van de belangrijkste auteurs in de geschiedenis van het christendom. Zijn bekendste werk, de 'Belijdenissen', is ook vandaag nog zeer geliefd vanwege de grote menselijkheid en spirituele diepgang die eruit spreken.
In deze nieuwe vertaling van gedeelten uit de 'Belijdenissen' komt des te duidelijker naar voren hoe tijdloos en actueel Augustinus' opvattingen over het grote menselijk leven zijn. Zijn worsteling met de grote levensvragen, zijn twijfel en hartstocht, zijn zoeken naar God - het is op zo'n levendige en herkenbare manier weergegeven, dat het wel lijkt alsof het gisteren geschreven is. De gekozen passages getuigen vooral van Augustinus' wijsheid en zijn mystieke verlangen naar God; maar tegelijkertijd vertellen ze het verhaal van zijn losbandige jeugd, zijn gang naar het keizerlijk hof in Milaan en zijn bekering tot het christendom op 32-jarige leeftijd.'
Deze eerste moderne geïllustreerde uitgave van de 'Belijdenissen' bevat vele prachtige miniaturen en handschriften uit de collectie van de British Library.
De samensteller dr. Carolinne White, doceert sinds 1988 klassieke taal- en letterkunde aan de Universiteit van Oxford. Zij heeft zich de laatste jaren vooral beziggehouden met de periode van de patristiek, in het bijzonder met het werk van Augustinus.
De vertalers, Joost van Neer [classicus], Wim Sleddens [theoloog] en Anke Tigchelaar [neerlandica] zijn verbonden aan het Augustijns Instituut in Eindhoven.

Augustinus Belijdenissen - Augustinus, gebonden boek, kleur illustraties, 94 blz, isbn 9025952496, 9789025952495, Ten Have Uitgeverij




Belijdenissen - Confessiones

De Belijdenissen van Augustinus [354-430] worden algemeen gezien als een hoogtepunt in de wereldliteratuur. Door de eeuwen heen blijft het werk lezers aanspreken tot op vandaag.
Als Augustinus een paar jaar bisschop van Hippo Regius in Noord-Afrika is, schrijft hij in grote openheid over zijn persoonlijke geloofsgeschiedenis een boek dat getuigt van diep inzicht en grote literaire kwaliteit. Hij laat zich kennen als een zoekende mens en gelovige. In de Belijdenissen roept hij zijn lezers op om zich te bezinnen op fundamentele waarden van de christelijke traditie.
Wanneer Augustinus zijn Belijdenissen schrijft, leest hij als het ware zijn eigen leven. Daarin is veel autobiografisch materiaal te vinden, maar er is meer. Het gaat hem in dit werk om te begrijpen wie God voor hem is en hoe deze God door alle ervaringen heen bezig was hem te scheppen naar zijn beeld en gelijkenis [Gn 1,26].
In die woorden uit het scheppingsverhaal legt Augustinus de dynamiek van Gods roepen en van zijn eigen antwoord daarop. Daarom vragen de Belijdenissen er eigenlijk om dat je bij het lezen ook jezelf in het geding brengt en je eigen leven wilt leren zien in dat licht van God. Anders zou je Augustinus verkeerd begrijpen.
In de twintigste eeuw is het werk minstens vijfmaal in het Nederlands vertaald en in minstens 21 uitgaven aangeboden. Toch werd na bijna een halve eeuw de tijd rijp bevonden voor een volledig nieuwe Nederlandse vertaling. Wim Sleddens heeft met veel zorg het vaak moeilijke Latijn van Augustinus zoveel mogelijk in helder en eenvoudig Nederlands kunnen omzetten.

Belijdenissen - Aurelius Augustinus, hardcover, 351 blz, isbn 9055739154, 9789055739158



De orde - Over de geest en de letter - Psalm tegen de donatisten - beeld


De orde

Binnen het gigantische oeuvre van Aurelius Augustinus [354-430], is het werk dat hier in vertaling wordt aangeboden, op het eerste oog niet meer dan een fragment of een aanzet : drie dagen werk op een benijdenswaardig leven van drie kwart eeuw.
Op zijn beurt is het maar een deel van de wijsgerige geschriften die Augustinus componeerde in de vruchtbare periode tussen de nazomer van 386 en Pasen 387, toen hij zijn betrekking als leraar in de retorica in Milaan wegens keelklachten, maar niet tot zijn spijt, had moeten opzeggen. Samen met zijn moeder Monnica, zijn geliefde zoon, van wie hij zei dat hij »geboren was uit zijn zonde« [Conf. IX.6], maar die hij Adeodatus, »door God gegeven« noemde, en een aantal leerlingen en vrienden had hij zich teruggetrokken op een landgoed bij Milaan. Naar dit landgoed worden deze stenografisch vastgelegde dialogen wel aangeduid als Cassiciacum-geschriften.
Voor wat betreft »de ordine« is het in elk geval veelzeggend, dat de auteur 40 jaar later, als oude bisschop terugkijkend op zijn werk, in zijn Nalezingen uit 427, geen melding maakt van de deelnemers aan het gesprek en hun bijdrage, maar het werk als literaire compositie en wijsgerig tractaat helemaal voor zijn eigen rekening lijkt te nemen. Hij schrijft daar :
»In diezelfde tijd schreef ik tussen die boeken door die over de Academici handelen, ook twee boeken over de Orde. Daarin wordt de belangrijke vraag besproken, of het ordenend bestel van de goddelijke voorzienigheid zich uitstrekt over alles, zowel het goede als het kwade.
Maar toen ik zag, dat een zo moeilijk te begrijpen kwestie langs de weg van de gedachtenwisseling maar heel moeizaam kon doordringen tot degenen met wie ik die besprak, gaf ik er de voorkeur aan iets te zeggen over een volgorde in de studie waardoor een stap vooruit gezet kan worden van het stoffelijke naar het onstoffelijke.« - vertaling, Cornelis Verhoeven

De orde - Augustinus, hardcover, 126 blz, isbn 9055731595, 9789055731596



Over de Geest en de letter

Augustinus [354-430] kreeg tijdens zijn lange leven als priester en bisschop van de Noord-Afrikaanse havenstad Hippo geregeld te maken met stromingen als het donatisme en het pelagianisme.
Met het werk »De spiritu et littera«, dat hij in 412 schreef, trachtte hij een steentje bij te dragen aan de oplossing van de zogenaamde pelagiaanse controverse in de jonge kerk. De pelagianen waren aanhangers van de Britse monnik Pelagius, die de erfzonde ontkende en daardoor een geheel eigen visie had gekregen op de rol van Gods genade. Die zou niets anders doen dan de vrije wil van de mensen sturen.
Met »De Geest en de letter«, dat eigenlijk een brief is, beantwoordt Augustinus, zich uitvoerig beroepend op en citerend uit de brieven van Paulus, een aantal vragen van zijn vriend Marcellinus, een christen uit Carthago met een hoge functie aan het keizerlijk hof, met wie hij al langer over dit onderwerp corespondeerde. Met de visie die Augustinus in zijn anti-pelagiaanse werken ontwikkelde op de rol van de genade, legde hij de kiem voor de latere predestinatieleer.
Het gevolg hiervan was dat zich in de loop van de eeuwen niet alleen katholieken, maar ook protestanten op hem zouden blijven beroepen. Niemand minder Luther schreef in de inleiding op zijn uitgave van 'De Geest en de letter': 'Ondervinding heeft mij geleerd, dat ik gerust kan verklaren dat er na de Heilige Schrift geen leraar in de kerk is, die qua christelijke geleerdheid met hem kan worden vergeleken' en: 'Augustinus is geheel de onze.'
Augustinus' »De Spiritu et littera« werd niet eerder in het Nederlands vertaald. De vertaling is het werk van een multidisciplinaire vertaalgroep van het Augustijns Instituut in Eindhoven, bestaande uit: Joost van Neer [classicus], Anke Tigchelaar [neerlandica] en Izak Wisse [theoloog].
Over de Geest en de letter - Augustinus, paperback, 120 blz, isbn 9039108439, 9789039108437, Agora Uitgeverij



Psalm tegen de donatisten

De kerkvader Aurelius Augustinus [354-430] besteedde veel energie aan de weerlegging van wat in zijn tijd werd gezien als »ketterijen«.
De donatisten, volgelingen van de afgescheiden bisschop Donatus, behoorden tot zijn meest hardnekkige tegenstanders. Deze christelijke fundamentalisten uit Noord-Afrika bepleitten een volledig zuivere kerk zonder compromissen. Zij wilden geen banden met de kerk van Rome en de Romeinse overheid.
In 393 schilderde Augustinus het conflict met de donatisten in een lang gedicht, »de Psalm tegen de donatisten«. Het is geschreven in bijzonder eenvoudig Latijn, dat bewust is ontdaan van alle klassieke franje. Het hele kerkvolk moest de zaak kunnen begrijpen. Maar ook hier zet Augustinus al zijn talenten als redenaar en schrijver in voor de goede zaak.
De Psalm is van groot belang als historisch, pastoraal en theologisch document. Maar bovenal neemt het gedicht een bijzondere plaats in binnen de geschiedenis van de Europese poëzie. Het is namelijk een uniek getuigenis van de ontwikkeling naar de ritmische Latijnse poëzie van de middeleeuwen.

Psalm tegen de donatisten - Aurelius Augustinus, theologie, gebonden, 94 blz, isbn 9055736406, 9789055736409



Van aangezicht tot aangezicht, preken over teksten uit het Matteus evangelie [Sermones de scriptures] - Aurelius Augustinus, gebonden boek, 776 blz, isbn 9026318901



beschouwingen over het leven van Augustinus en zijn teksten

Als de liefde vraagt, luistert God
Een persoonlijke visie op Augustinus

»Laat heb ik u liefgekregen«, schreef Augustinus, bisschop van Hippo [Noord-Afrika] van 395 tot 430. »Ja, laat, maar niet te laat. Liefde komt nooit te laat«, schrijft Jan Bluyssen, bisschop van Den Bosch van 1966 tot 1985.
Ondanks de zestien eeuwen die hen scheiden voelt Bluyssen een diepe verwantschap met zijn verre »voorganger«. Een verwantschap waarvan hij getuigenis aflegt in zijn boek Als de liefde vraagt, luistert God. Hij wil met dit boek deze inspirerende »zoeker naar waarheid« introduceren bij zoekers en »niemandslanders« van onze tijd. Bluyssen heeft in de afgelopen decennia, sinds zijn aftreden als bisschop, zeer intensief de teksten van de grote kerkvader gelezen en herlezen.
Deze uitvoerige kennismaking met Augustinus heeft hem, zoals hij zelf zegt, »bijzonder verrijkt«. Niet alleen viel hem daarbij op dat er zoveel parallellen zijn tussen de tijd van Augustinus en de onze, maar ook is hij tot de vaste overtuiging gekomen dat Augustinus mensen van onze dagen veel te bieden heeft. In Als de liefde vraagt, luistert God brengt hij verslag uit van zijn eigen leeservaring. Hij vertelt wat hem zo bijzonder treft in de preken en andere geschriften van deze 4de-eeuwse bisschop.
De beste weg, aldus Bluyssen, om nader kennis te maken met Augustinus, is na te gaan wat voor hem liefde inhoudt. Feitelijk is er, volgens Augustinus, maar één wezenlijk-menselijke opdracht : liefhebben, zoals er ook maar één zonde is : misdoen tegen de liefde. Zo ontrafelt mgr. Bluyssen het werk van Augustinus en wijst hij ons, 21ste-eeuwers, op het tijdloze en universele ervan.

Als de liefde vraagt, luistert God - Jan Bluyssen, spiritualiteit, paperback, 128 blz, isbn 9056251708, 9789056251703, Valkhof Pers



Als de liefde vraagt, luistert God - Bluyssen - Augustinus - Gary Wills - Augustinus - Martijn Schrama - beeld


Augustinus

De grote theoloog, filosoof en literator Augustinus heeft de eeuwen door zijn lezers gefascineerd en ontroerd. Hij was een van de invloedrijkste kerkvaders en een grondlegger van het westerse denken. Maar wie huist er achter deze door de geschiedenis opgetrokken facade van geleerdheid en aanzien? Garry Wills heeft diep inzicht in de menselijke kant van Augustinus en schetst een humane man die een uiterst realistische kijk op de samenleving had. In deze korte biografie heeft Wills een trefzeker en beeldend leven getekend van Augustinus' drijfveren en idealen van de jongen, de minnaar, de vader, de bisschop, de leraar, de eenvoudige christen: alle aspecten van een monumentale en nog altijd geheimzinnige figuur worden briljant beschreven.
Garry Wills, winnaar van de Pulitzer Prize is een geleerde van internationale faam, verbonden aan de John Hopkins Universiteit in de Verenigde Staten.

Augustinus - Gary Wills, biografie, paperback, 190 blz, 9050185487



Augustinus
de binnenkant van zijn denken

Eeuwenlang is Augustinus [354-430] bepalend geweest voor de dogmatiek van de christelijke kerken in het westen.
Zijn strenge denken heeft het bouwwerk van de westerse theologie fundamenteel vormgegeven.
Meestal was het dan ook in dogmatisch verband dat de kerkvader ter sprake werd gebracht. Maar wie Augustinusi eigen teksten leest, komt ook een mens van vlees en bloed tegen, die prijs stelt op gezelschap en een goed gesprek.
Men ontmoet een hartelijke man en een zorgzame bestuurder, wiens verlangen gericht is op God, door zijn medemens geen ogenblik te vergeten.

Augustinus - Martijn Schrama, religie, paperback, 265 blz, isbn 9021137461, 9789021137469, Boekencentrum



Profetisch tegoed
De joden in Augustinus' De Civitate Dei

Wessel ten Boom beschrijft de rol en betekenis van de joden in wat algemeen wordt gezien als het hoofdwerk van Augustinus: het boek 'De Civitate Dei', waaraan Augustinus vijftien jaar van zijn leven werkte.
Het mag opvallend heten dat juist dit boek met zijn centrale betekenis (dat zelfs, zo wil het verhaal, onder het kussen lag van Karel de Grote!), wat betreft de joden nog nauwelijks onderzocht is. Wie het beeld heeft dat alle vroegchristelijke auteurs min of meer antisemiet waren, moet dit voor wat betreft Augustinus nu zeker gaan bijstellen.
Over de kerkvader Augustinus [354-430] zijn boekenkasten volgeschreven. Levend aan de Afrikaanse kust, volop puttend uit de bronnen van de klassieke cultuur en tegelijk al staand op de drempel van de Middeleeuwen, geldt hij als één van de grondleggers van het Westerse denken en met name de Westerse theologie.
Welke plaats valt de joden in dit denken van Augustinus toe? En klopt het beeld dat mede door toedoen van Augustinus het antisemitisme er een voedingsbodem vond? Dit boek komt met een verrassend antwoord op deze vraag.
Ten Boom biedt ook een stimulans voor het onderzoek naar het spreken van de kerk over Israël, en dat van Augustinus in het bijzonder. Met name de excursen naar andere geschriften van Augustinus als ook het algemene overzicht van het onderzoek naar 'Augustinus en de joden', zorgen er voor dat de lezer hierbij niet alleen zicht krijgt op de actuele stand van zaken, maar ook wordt binnengevoerd in de fascinerende denkwereld van één van de grootste theologen aller tijden.
Wessel H. ten Boom [1959] studeerde theologie aan de Universiteit van Amsterdam en in Berlijn. Hij is hervormd predikant in Arnhem. In 1997 verscheen van zijn hand 'Alleen God kan spreken. Een inleiding op het werk van Friedrich-Wilhelm Marquardt.'

Profetisch tegoed - Wessel H. ten Boom, theologie, paperback, 360 blz, isbn 9043505919, 9789043505918, Kok Uitgeverij

Erwin Nas - kunst, cultuur & reizen - amerigo, 2017