amerigo
boeken over kunst & cultuur en reis boeken
Gogol

Gogol
verzamelde werken

Nikolaj Wasiljewitsj Gogol

Nikolaj Wasiljewitsj Gogol [1809-1852] bezocht het gymnasium te Nezjin. Hij was werkzaam als ambtenaar in Petersburg van 1828 tot 1831, maar vluchtte naar Duitsland nadat zijn epische gedicht »Hans Küchelgarten« genadeloos was afgekraakt.

Enkele weken later keerde bij echter terug naar Petersburg, waar hij zijn baan weer opnam. Hij publiceerde zijn eerste verhalen in tijdschriften. In deze tijd maakte hij onder meer kennis met Poesjkin.

In 1831-1832 verscheen in twee delen een verzameling spookachtige verhalen onder de titel »Avonden op een dorp bij Dikanka«, die door publiek en critici [o.a. Poesjkin] gunstig werd ontvangen.

De in 1835 verschenen verhalenbundel »Mirgorod« kan men als een voortzetting zien van »Avonden«. In datzelfde jaar voltooide bij zijn blijspel »De revisor«, dat in april 1836 zijn première beleefde, en nog steeds in vele landen met succes op de planken wordt gebracht.

Echter, het toenmalige Russische publiek zag hem niet als de profeet naar wie geluisterd moest worden, waarvoor hij zichzelf hield, maar slechts als een geslaagde toneelschrijver. Teleurgesteld vertrok hij wederom naar het buitenland, waar hij met een korte onderbreking tot 1841 verbleef, meestal in Rome.

In deze stad voltooide hij »Dode zielen«, zijn meesterwerk, »een schelmenroman« die zijn roem blijvend zou vestigen en die overal ter wereld wordt beschouwd als een van de absolute hoogtepunten uit de Russische literatuur. Zijn plannen om een tweede deel aan »Dode zielen« toe te voegen, waarin de hoofdpersoon / oplichter Tsjitsjikow een braaf mens moest worden, strandden jammerlijk : steeds vaker viel hij ten prooi aan somberheid, angst en overdreven vroomheid, dit in onbegrijpelijke tegenstelling tot de bizarre taferelen in zijn werk.

In 1948 keerde Gogol, na een pelgrimage naar Palestina, naar Rusland terug. Na een laatste verwoede poging het vervolg van »Dode zielen« te voltooien verbrandde hij, in een vlaag van »artistieke integriteit« het manuscript : er zijn slechts fragmenten van bewaard gebleven, die alle achter in de Nederlandse uitgave zijn opgenomen.

Vladimir Nabokow heeft deze gebeurtenis aangrijpend beschreven in zijn korte biografie »Gogol«.

Gogol stierf in 1852, nadat hij weigerde nog enig voedsel tot zich te nemen.
Erwin Nas - kunst, cultuur & reizen - amerigo, 2017