amerigo
boeken over kunst & cultuur en reis boeken
Liefde op het eerste gehoor

Liefde op het eerste gehoor

Samuel Butler en G.F. Händel, een biografisch essay

Samuel Butler (1835-1902) is vooral bekend vanwege zijn autobiografische roman The Way of All Flesh, een klassieker in de Engelse literatuur. Daarin beschrijft hij op satirische wijze zijn opvoeding in een Victoriaans predikantengezin. Butlers belangstelling was echter veel breder. Hij deed van zich spreken door zijn verbeten strijd met Darwin over de evolutieleer. Hij schilderde en toen hij eenmaal met een camera kon omgaan, maakte hij een aantal originele foto's. Butlers originaliteit en veelzijdigheid blijken eveneens uit zijn vertalingen van de Ilias en de Odyssee in alledaags Engels.

Dat Butler musiceerde en componeerde is minder bekend. Toch speelde muziek een beslissende rol in zijn leven, vooral die van Georg Friedrich Händel (1685-1759). Händel heeft hem zijn hele leven begeleid, vanaf zijn vroegste jeugd in Engeland, in Nieuw-Zeeland en op zijn reizen door Italië: 'In fact I should say he and his music have been the central fact in my life ever since I was old enough to know of the existence of either music or life.'

In Londen leefde Butler bescheiden en sober. Toen hij na de dood van zijn vader in goeden doen kwam, kocht hij alleen een nieuw wasbekken en een nieuwe haarborstel. Vaak was hij te zien in de leeszaal van het British Museum. Zijn vriendenkring was klein. De onconventionele Miss Savage was zijn beste vriendin. Zij las alles over zijn schouder mee en inspireerde hem tot het schrijven van The Way of All Flesh.

Händel en Italië waren voor Butler onafscheidelijk, beide zo verschillend van de zwaarwichtige ernst in het Victoriaanse Engeland. Jaarlijks bezocht hij Varallo in Noord-Italië, waar hij genoot van de kleine meesters uit de late Renaissance, Vooral Giovanni Tabachetti sprak hem aan. Bij deze beeldhouwer trof hem dezelfde directheid en natuurlijke gratie die hij in de muziek van Händel zozeer bewonderde.


Jozef Dané [geboren 1946, Eindhoven] is historicus en werkzaam op het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie te Amsterdam.
Erwin Nas - kunst, cultuur & reizen - amerigo, 2017